Blog đột quỵ

Đề phòng choáng ngất và đột quỵ trong tập luyện thể thao

Choáng váng, ngã quỵ và mất ý thức là các ữiệu chứng thường gặp nhất liên quan đến gắng sức. Những ữiệu chứng này có thể báo hước đột quỵ.

Nguyên nhân thường không rõ ràng và kho chuẩn đoán nhưng nhìn chung hay liên quan đén loan nhịp. Leggie Lewis, một siêu sao bóng rổ loạn mạnh có tiền sử bị ngất đã chết vì rung thất do bệnh tim mà các thầy thuốc rất khó chẩn đoán cho dù lia làm hàng loạt các xét nghiệm.



Vì sao có hiên tương vân đông viên bị ngẩt v,i đôt quỵ?

Vận động viên thể thao tập thể lực với cường độ rất mạnh. Tập luyện làm tăng trương lực giao cảm mạn tính nhưng làm giảm sự điều chỉnh của các thu thể nhạy cảm áp lưc và có thể gây phản xạ thiần kinh tim. Vận động viên đua xe đạp hoặc chạy hiếm hị ngất do ảnh hưởng huyết động hoặc thần kinh thực vật. Chạy marathon có thể bị ngât do mâ't nước hoặc hạ huyết áp trong khi gắng sức kéo dài hay lúc kết thúc chạy. Khi ngừng gắng sức sẽ làm giãn mạch ngoại biên tối đa, cơ bị giãn ra và huyết áp giảm xuống có thể gây ra ngất. Những hiện tựợng này cũng thường gặp do vậy không nên lo lắng và cũng không cần làm bâ"t cứ xét nghiệm gì.

>> Những điểm quan trọng khi chăm sóc bệnh nhân bị bại liệt

Rất ít gặp vận động viên ngất do nguyên nhân lành tính như do tác động tâm lý mạnh, thâm chí khi đã hoạt động gắng sức liên tục và kéo dài. Ngất trong gắng sức thường có xu hướng liên quan đến các nguyên nhân rối loạn nhịp tim ắc tính. Ngất không do tím mạch bao gồm đáp ứng thần kinh với gắng sức, mất nước, tăng thông khí, nghiệm pháp valsalva như trong đẩy tạ và các châ't trung gian lưu hành trong máu (histamin, serotonin). Những thay đổi của ngâ't do thần kinh tím khi gắng sức là qua trung gian thần kinh gây hạ huyết áp và làm nhịp tím chậm. Các thuốc bổ và các thuốc mà vận động viên sử dụng có thể gây ra nhịp nhanh hay rứiịp chậm hoặc rối loạn huyết động. Những thuốc bị cấm lứiư cocain khi sử dụng có thể làm tăng kết quả thi đâu nhưng có thể để lại hậu quả sau này gây ra ngât. Một điều quan ữọng’cần chú ý là phải loại ữừ khả năng bị bệnh động kinh.

Hạn chế nguy cơ đột quỵ với những biện pháp sau

Không sử dung nước có gas, đồ uống có đường

Các nhà nghiên cứu trường Đại học Loma Linda cũng phát hiện rằng những nam giới đã uống một lượng lớn chất lổng khác ngoài nước lọc tực sự có nguy đột quỵ cao gấp 46% so với những nam giới không sử dụng đồ uống có gas hoặc đường.

Những nghiên cứu cũng cho biết, thức uống có đường, có gas có khả năng làm đông máu.

Giâm lo lẳng

Tự biết cách điều chế và giảm những stress sẽ giúp hạ thấp nguy cơ đột quỵ của bạn.
Trong một nghiên cứu được công bố  trong tạp chí Stroke, các nhà nghiên cứu ghi nhộn trên 2100 nam giới thấy rằng, những người luôn lo Au sẽ có khả năng bị đột quỵ thiếu máu cục bộ gây lử vong ghé thăm gấp 3 lần so với nam giới không lo nghĩ.

Vì thế bạn hãy kiềm chế tâm trạng của bạn bằng nhiều cách khác nhau sẽ giúp bạn ổn định các mức của serotonin - hỢp chất phân bố rộng trong các mô, đặc biệt trong tiểu cầu máu, thành ruột và hộ thà kinh hoặc các thuốc giải độc dopamin dư thừa.

Bỏ hút thuốc lá

Ngay cả khi bạn đang hút thuốc lá và những người tiếp xúc với khói thuốc của bạn cũng có 82% khả năng bị đột quỵ nhiều hơn những người khô bao giờ hút thuốc hoặc hít phải khói thuốc lá.

Trong thuốc lá có chứa carbon monoxide khuyến khích hình thành cục máu đông bằng cácli can thiệp với nitric oxide làm giãn mạch máu. Vì vậy nói không với thuốc lá râ't có ích cho sức khỏe và những cơn đột quỵ của bạn.

Chế đô ăn uống lành manh

Một chế độ ăn uống lành mạnh với hàm mỡ, cholesterol thâ'p, giàu chất xơ và vitamin, han chế ăn các đồ ăn có nhiều đường giúp giảm nguy cơ đột quỵ rõ rệt.
Nên ăn các thức ăn như rau, củ quả tươi, lương thực phụ (ngô, khoai, sắn...), ăn hoa quả là chính, thường xuyên ăn các thức ăn có nhiều chất vi lượng như canxi, kali, iod, crom, magiê... bởi chúng có tác dụng hạ huyết áp, bảo vệ tim mạch, ngăn chặn các tai biến về động mạch vành, cải thiện dinh dưỡng động mạch não.

>> Huyết áp bình thường có bị đôt quỵ không?

Tâp luyện Aerobic

Tập luyện aerobic giúp bạn vận động chân tay, lưng nhiều hơn khiến cơ thể hấp thu nhiều oxy hơn và giúp máu tuần hoàn nhanh hơn. Các mạch mặu nỏ ra và cân bằng nhiệt cho cơ thể.

Ngoài tác dụng hữu ích của nó với các vấn đề sức khỏe khác, aerobic giúp phòng ngừa chứng đột quỵ - một chứng bệnh hay gặp ở những người bị thiếu máu. BỞi vì tập luyện môn thể thao này giúp máu vận chuyển nhanh hơn, lưu thông đều khắp cơ thể nên chứng đột quỵ sẽ dần dần biến mất. Ngoài ra, khi tập luyện aerobic, bạn sẽ xóa đi những lo lắng phiền muộn.

Người bệnh sau đột quỵ có nên tập luyện với máy tập chạy

Luyện tập trên máy tập chạy có thể giúp nối lại liên kết giữa các phần của bộ não và qua đó cải thiện đưỢc khả năng đi bộ của bệnh nhân sau cơn đột quỵ, - theo một nghiên cứu mới tại Mỹ.

Nghiên cứu này cũng cho rằng những bài tập trên máy tập chạy có vẻ như tốt hơn bài tập căng, duỗi, một bài tập huyền thống vẫn đưỢc áp dung, cho bệnh nhân sau đột quỵ.



Các nhà khoa học ồ Trường Đại học Maryland và Trung tâm Y tế Cựu chiến bữứi ỏ Baltimore đã tiến hành so sánh 37 bệnh nhân được áp dụng “liêu pháp tập trên máy tập chạy lặp lại và tăng dần" với 34 bệnh nhân được áp dung bài tập căng duỗi. đây là những bệnh nhân bị liệt nửa người mãn tính sau khi trải qua đột quỵ ít nhất 6 tháng. Những, bệnh nhân này đều đã hoàn thành tất cả các bài tập hồi phục thông thường.

Nhóm thứ nhâ't được yêu cầu thực hiện bài tập chạy trên máy tập chạy ba lần ưong một tuần với tốc độ tương đương với 60% nhịp tim. Bài tập được kéo dài trong 40 phút. Chương hình tập kéo dài trong 6 tháng, thời gian và cường độ tập được tăng dần 2 tuần một lần. Nhóm thứ hai thực hiện bài tập căng duỗi huyền thống cũng đưỢc theo một chương trình tập với thời gian và cường độ tương tư.

Các nhà nghiên cứu đánh giá kết quả theo ba tiêu chí: hoạt động của não qua ảnh chụp cộng hưởng từ; khả năng đi bộ và khả năng thích ứng của cơ thể.

Nhóm thực hiện bài tập chạy trên máy chạy đã cho kết quả tốt hơn trên cả ba tiêu chí này. Đặc biệt có sự khác biệt rất lớn về hoạt động của não giữa hai nhóm. Các ảnh chụp não cho thấy hoạt động của não đã đưỢc tăng cường tới 72% đôl với nhóm thứ nhất trong khi không có sự thay đổi nào ữong não xảy ra ỏ nhóm thưc hiện bài tập căng duỗi truyền thống.

Sau chương trình tập luyện nói hên, các bệnh nhân của cả hai nhóm thực hiện những bài tập uốn gối giống như đang đi bộ. Ánh chụp não cho thấy liệu pháp tập luyện ưên máy tập chạy giúp bệnh nhân sau đột quỵ tăng cường tuần hoàn máu lên khu vực tế bào gốc của não và óc.

Điều này có nghĩa là các tế bào gốc của não đã được tận dụng để tái phục hồi một số phần của vỏ não chịu trách nhiệm thực hiện chức năng di bộ đã bị phá hủy bởi đột quỵ. Kết quả là nhóm tập trên máy tập chạy có khả năng tăng tốc độ đi bộ và sự thích ứng của cơ thể tốt hơn nhóm tập bài tập căng duỗi truyền thống. Điều này đặc biệt quan trọng bởi vì sự bại liệt ồ những bệnh nhân sau đột quỵ có thổ dẫn tối các bệnh về tim mạch và tiểu đường.

Dựa trên các kết quả thu được, nhóm nghiên cứu đã đề nghị đưa các bài tập ữên máy tập chạy vào các chương trình tái phục hồi chức năng vận động cho các bệnh nhân sau đột quỵ.

Theo như lời của Andreas Luft, một trong những người lãnh đạo nghiên cứu thì “Phương pháp này rất có triển vọng vì nó kích thích sự hình thành những mạch thần kinh mới hay kích hoạt các mạch không được sử dung và cải thiện khả năng di bộ của các bệnh nhân sau đột quỵ”, Luft cũng là giáo sư thần kinh học lâm sàng và tái phuc hổi thần kinh ỏ khoa Thần kinh học tại Đại học Zurich, Thụy Sĩ, cho biết. mỗi ngày sẽ cắt giảm nguy cơ đột quỵ 53% so với những người uống ít hơn 3 ly nước/ngày. Nước giúp máu ít có khả năng hình thành sự đông máu.

>> Nhận biết những dấu hiệu khởi phát của bệnh đột quỵ não

Bạn cần phải uống nhiều nước ữong ngày để giữ cho máu của bạn lưu thông trong động mạch tốt hơn. Các chứng minh đã chỉ ra rằng độ ngưng đọng của máu trong các khoảng thời gian khác nhau là khác nhau và thường diễn biến theo quy luật: từ 4 -8 giờ sáng. Đây là khoảng thời gian độ ngưng đọng của máu ồ mức cao nhất, sau đó giảm dần theo thời gian. Vì vậy, uống nước vào mỗi buổi sớm sau khi thức dậy giúp “bôi trơn” các thành động mạch, đánh thức các giác quan, đồng thời ngăn ngừa hiệu quả nguy cơ mắc bệnh xuất huyết não.

CHẾ ĐỘ ĂN VÀ DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI BỊ ĐỘT QUỴ

Những người dễ bị đột quỵ nhâ"t là người lớn tuổi; bị tăng huyết áp, tiểu đường, xơ mỡ động mạch, bệnh tim, tăng mỡ (cholesterol) trong máu. Những người thường xuyên hút thuốc lá, nghiện rưỢu; bị béo phì, ít vận động... cũng được xếp vào hàng dễ bị đột quỵ. Do đó, bên cạnh việc điều trị, phục hồi chức năng kịp thời, một chế độ ăn hỢp lý sẽ giúp người bệnh tránh được tai biến nặng hơn, nhanh hồi phục và giảm bớt tiến triển của bệnh.

1. Các nhu cầu dính dưỡng cần thiết của bênh nhân đôt quỵ:

Nói chung, ăn chuối và các loại rau quả giàu kali có thể giúp hạn chế nguy cơ đột quỵ. Ngoài ru, dùng đủ vitamin c sẽ giúp cải thiện chức năng của nội mô, ngăn chặn sự hình thành khối huyết trong, động mạch.

- LưỢng đạm (protein) cần giữ ở mức 0,8Hg/kg cân nặng/ngày. Nên chọn thực phẩm ít cholescterol
và nhiều đạm thực vật (đậu đỗ, đậu tương, đậu phu) và đạm động vật (cá biển, cá đồng, sữa, thịt nạc...). Nếu bệnh nhân có kèm theo suy thận, cần giảm lượng đạm từ 0,4 đến 0,6g/kg cân nặng/ngày.

- Chất béo nên giữ ỏ mức 25 - 30g chất béo/ngày, trong đó 1/3 là châ't béo động vật và 2/3 là chất béo thực vật như vừng, lạc. Ngoài ra, các loại acid béo trong dầu thực vật có khả năng làm giảm nguy cơ đột quỵ, đặc biệt là do cục máu đông ữong lòng mạch máu não.

- Vitamin và chất khoáng: có trong các loại hoa quả chín, rau củ, sữa. Chúng chứa nhiều kali, có tác dụng lợi tiểu, giảm huyết áp ở người bệnh và chống lại tình trạng toan của cơ thể. Trung bình một quả chuối có 400mg kali, tương đương với 1 ly nước cam hay một củ khoai tây nướng. Người tiêu thu dưới l.SOOmg kali/ngày sẽ có nguy cơ đột quỵ cao hơn 28% so với người tiêu thụ 2.300mg kali/ngày.

Dùng acid folic ít nhất 300mcg mỗi ngày sẽ làm giảm 20% nguy cơ đột quỵ và 13% nguy cơ bệnh tim, so với người dùng dưới 136mcg/ngày. Acid folic có tác dung chống xơ vữa động mạch, giảm huyết áp và hàm lượng cholesterol trong máu. Nó có trong các loại quả có vị chua, rau lá xanh, các loại đậu, gạo, mì và các sản phẩm từ ngũ cốc. Gan cũng chứa nhiều acid này.

2. Chế đô ăn cho người bị đôt quỵ:

Việc xây dựng một chế độ dinh dưõng hợp lý cho bệnh nhân đột quỵ cần tuân thủ các yêu cầu sau:

- Thức ăn phải dễ tiêu hóa, hấp thu và ỏ dạng mềm, lỏng như súp, cháo, sữa. cần phân bố dều 3 -4 bữa/ngày, không nên ăn quá no. Tránh dùng thức ăn lên men, gây kích thích như gia vị cay, nóng,, rưỢu, chè, cà phê...

- Khẩu phần ăn cần giảm muối và nước, do bệnh nhân không bài tiết được nhiều muối và nước vì bị tụ máu ở tĩnh mạch gây phù, chức năng thộn kém. Nếu bệnh nhân suy tim thì lượng nước đưa vào cơ thê’ phải phụ thuộc vào lượng nước tiểu bài tiết trong 24 giờ. Hạn chế muối ồ mức 4 - 5g/ngày đê’ giảm phù, giúp thận bài tiết các chất đào thải của chuyên hóa đạm, chất béo, tinh bột, đường. Tránh các loại thức ăn chế biến sẵn nhiều muối như dưa, cà, hành muối, bánh mì, thịt hun khói, patê, xúc xích...

- Năng lượng trong khẩu phần nên giảm bởt do tránh tăng cân, giảm nhẹ hoạt động cho bộ máy tiOn hóa và tuần hoàn. Mức năng lượng đưa vào cơ thể nên dừng ở 30 - 35 Kcalo/kg cân nặng/ngày. Nguồn năng lượng nên lấy từ rau củ, khoai, đậu đỗ, cơm, mì, bún, miến.

>> Chăm sóc việc đại tiểu tiện cho bệnh nhân bị đột quỵ

3. Những biên pháp táng cường chửa trị bênh đôt quy

- Duy trì tập thể dục vừa phải.

- Ngừng hút thuốc lá vì đây là yếu tô' chủ yếu gây nên các bệnh mạch não. Người hút thuốc nhiều có thể bị đột quỵ dù chỉ ở tuổi trung niên.

- Không dùng rượu mạnh.

- Điều trị tốt bệnh huyết áp cao - nguyên nhân chính gây tai biến mạch máu não.

- Phòng và điều trị bệnh tiểu đường vì đây là tác nhân gây mảng xơ vữa động mạch lớn, tạo cục máu đông ữong lòng mạch, dẫn đến thiếu máu não.

Chăm sóc việc đại tiểu tiện cho bệnh nhân bị đột quỵ

Ở một số bệnh nhân đột quỵ sau khi phát sinh đột quỵ xuất hiện hiện tưỢng đái dầm, không kiểm soái đưỢc; có bệnh nhân không không chế đưỢc đại tiểu tiện là do trung khu đại tiện, tiểu tiện bị tổn thương, hoặc có một sô" bệnh nhân không khống chế được là do tâm lý.

Đôl với những bệnh nhân khống khống chế đưỢc đại tiêu tiện, chúng ta có thể dùng tã lót một lần hoặc chăm sóc kiểu “khai phóng”. Bất luận dùng phương pháp nào đều phải vệ sinh sạch sỏ hậu môn và lỗ tiêu, phòng ngừa phân và nước tểu kich thích



- Tránh ăn uống trên giường, tốt nhất là nên ngồi ăn. Đầu tiên bệnh nhân có thể sử dung ống hút để hút chất lỏng, hút chậm chậm, từng bước tập luyện động tác tư ăn.

- Bệnh nhân không thể ăn uống như người bình thường, chỉ có thể dùng ống đưa thức ăn từ lỗ mũi, dùng băng keo vải cố định ống dẫn thức ăn, phòng ngừa ống dẫn thức ăn đưa vào phế quản làm cho bệnh nhân bị sặc hoặc ngạt thở.

- Thông thường nên thay ống dẫn thức ăn mỗi tuần một lần: ống nhựa silic 4 tuần một lần. Dùng dụng cụ tiêm vào 50ml hoặc 200ml. Nhiệt độ của thức ăn đưa vào mũi nên gần với nhiệt độ của cơ thể; cũng định giờ định lượng, mỗi ngày 2000ml - vào da gây truyền nhiễm, thường xuyên thay khăn trải giường và quần lót cho bệnh nhân.

>> Hiện tượng đau đầu với bệnh nhân bị nhồi máu não

Cần chú ý thu thập tín hiệu muôh đại tiện, tiểu tiện của bệnh nhân, ban đầu cần tập luyện cho bệnh nhân một sô" động tác để biểu thị ý muốn khi cần đại tiểu tiện. Hoặc người chăm sóc tư đặt ra một khẩu hiệu, giống như tập luyện cho trẻ em để luyện tập cho bệnh nhân.

Cần phải kiên nhẫn an ủi, khích lệ bệnh nhân, không tỏ thái độ chán ghét và chản nản trước mặt bệnh nhân, cần tập luyện cho bệnh nhân biết cách phối hợp với người chăm sóc.

Chăm sóc bệnh nhân đột qụỵ có khó khăn về ăn uống

Chủ yếu là phòng ngừa bị sặc khi ăn hoặc uống, vì bị sặc có thể gây ngạt thở hoặc viêm phổi.
2500ml; chia tììành 6-7 lần, mỗi lần dưa váo khoản 200 - 300ml. Trong trường hỢp phát sốt, thời tiết nóng bức, ra mồ hôi nhiều, mỗi ngày có thể tăng thêm 500 - lOOOml. Có thể thay đổi thức ăn, càn nắm vững chế độ cân bằng dirửi dưỡng, để bệnh nhân tiêu hóa.



- Bị sặc. để bệnh nhân nằm nghiêng một bên, vỗ vỗ lưng trái để giúp bệnh nhân sặc ra những thứ đã nuôt vào. Dùng tay trái đỡ vai bệnh nhân, giúp bệnh rửiân giữ tư thế nằm nghiêng, tay phải bắt đầu từ cuối lồng ngưc (phần nhâ't chỗ xương sườn), dùng nắm đấm rỗng từ sau lưng vỗ xéo lên hai bên khoang ngực, dùng lực không nên quá nhẹ.

>> Những điểm quan trọng khi chăm sóc bệnh nhân bị bại liệt

Những điểm cần chú ý khác khi chăm sóc người bệnh đột quỵ

- Phòng tránh bị bỏng, bệnh nhân đột quỵ do bị mất cảm giác, hoặc dọ phản xạ ĩất kém (khi dụng, phải đồ nóng không tránh kịp), sẽ xảy ra bỏng. Vì vậy, cố gắng không sử dụng các vật dụng như bình nước nóng, túi chườm nóng... Nên sử dụng thận họng đồ điện gia dụng.



- Phòng ngừa ứượt ngã: bệnh nhân trong giai đoạn hồi phục sức khỏe, trượt ngã sẽ làm cho khá năng vận động bị giảm sút, còn khiến cho nhân vì sỢ té ngã mà không muốn vận động,. điều này ảnh hưởng Tất lớn đối với bệnh nlìân.

>> Bệnh nhân đột quỵ có thể đi máy bay không

- Giữ cho đại tiểu tiện thông suôt: cho bệnh nhân ăn các tức ăn giàu hàm lượng chất xơ như rau tươi, trái cây... nếu bệrh nhân bị táo bón có thê dùng thuốc nhuận hàng. Nếu bệnh nhân khó khăn trong việc đi lại, tập luyện cho bệnh nhân đại tiêu tiện ỏ trên giường hoặc trên xe lăn; có thể sử dụng tã lót dành cho người lớn. Bệnh nhân có tuyến tiền liệt lớn (tiểu nhiều) có thể đặt ống dẫn tiểu.

Cách chăm sóc để đề phòng loét với bệnh nhân đột quỵ

Những bệnh nhân đột quỵ thường phải nằm lâu, nhất là những bệnh nhân hôn mê thì biến chứng râl thường gặp là loét. Thường gặp loét ỏ những, chỗ bị tỳ đè nhiều như vùng cùng cụt, hai gót chân. hai bả vai. Đê’ không có loét thì biện pháp chủ yếu là dư phòng loét vì khi đã có loét thì việc điổii Irị sẽ phức Giường nằm không nên kê sát lường,, nên có khoảng ữống xung quanh để tiện cho  bệnh nhân.



Về dinh dưỡng. Nên cho người bệnh phần tương đương với 3-4 bữa/ngày, mỗi bữa khoảng SOOml.

Thành phần ăn thường có khoai tây, cháo độc, thịt nạc, giá, rau ngót hoặc rau cải cắt xay nhỏ nâu thành súp cho bệnh nhân, có thể cho thêm 1-2 thìa dầu thực vật vào súp. Sau một thời gian có thể cho bệnh nhân tập ăn qua đường miệng.

Với những bệnh nhân đã ăn được thì nên chọn những thức ăn hỢp khẩu vị với người bệnh. Chú ý cho người bệnh ăn từ từ, tránh ép bệnh nhân vì có thể gây nghẹn, sặc rất nguy hiểm.

Những bệnh nhân có thêm bệnh lý tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng mỡ máu thì phải ăn theo chế độ quy định.

Những bệnh nhân đột quỵ thường phải nằm lâu, nhất là những bệnh nhân hôn mê thì biến chứng râl thường gặp là loét. Thường gặp loét ỏ những, chỗ bị tỳ đè nhiều như vùng cùng cụt, hai gót chân. hai bả vai. Đê’ không có loét thì biện pháp chủ yếu là dư phòng loét vì khi đã có loét thì việc điổii Irị sẽ phức lạp, khó khăn, thậm chí bệnh nhân có thể tử vong do nhiễm khuẩn huyết hoặc quá suy kiệt.

>> Có thể thay thế thuốc chữa bệnh bằng liệu pháp ăn uống không

Để dự phòng loét có một số biện pháp như: Cho bệnh nhân nằm trên đệm hơi hoặc đệm nước; trăn trở thay đổi điểm tỳ cho bệnh nhân: cứ 2 giờ trở mình cho bệnh nhân một lần (từ nằm ngửa sang nằm nghiêng phải hoặc trái).

Hằng ngày xoa bóp nhẹ nhàng những vùng bị tỳ đè nhiều, tuy nhiên không nên xoa bóp mạnh gây trỢt da. Vận động thu động bên liệt để tránh co cứng cơ và giúp lưu thông tuần hoàn. Giữ gìn vệ sinh các vùng da bị tỳ đè nhiều: hằng ngày 1-2 lần lau bằng khăn mềm, ấm, sau đó lau khô bằng khăn mềm sạch, nhất là sau khi đi đại, tiểu tiện. Khi lau tránh làm xây xát da, không nên bôi mỡ hay rắc bột kháng sinh vì gây hạn chế hô hấp của da và gây ẩm càng dễ loét.

Hằng ngày phải kiểm tra phát hiện sớm các triệu chứng chớm loét như ngứa, đau, thay đổi màu da như đỏ, tím để kịp thời điều trị. Khi phát hiện ra các dấu hiệu chớm loét thì phải kê gối, đệm mềm tại các nơi đó để tránh bị tỳ đè thêm, hoặc có thể dùng thuốc xịt sanyren để tránh loét.

Nếu đã có loét thì việc chăm sóc như sau: thời gian đầu vết loét chưa lan rộng, chưa sâu, có thể là vết trợt da thì hằng ngày 1-2 lần rửa bằng nước muối sinh lý và nước ôxy già, dùng gạc liệt khuẩn thấm khô, sau đó có thể bôi xanhmethilcii rồi dùng. gạc vô khuẩn đắp lại. Tốt hơn có thể chiếu đèn tử ngoại vào vết loét. Nếu vết loét sâu, rộng và co lớ chức hoại tử thì trước hết phải cắt lọc hết lổ chức hoại tử, sau đó đắp gạc có NaCl 10% vá tlìuốc tim, một ngày thay một lần. Hoặc có thể dùng miếng, băng urgosorb. Miếng băng này có tác dụng hút các tổ chức bẩn và hoại tử.

Khi vết loét có dấu hiệu hồi phục, vết loét nông dần, lên các tổ chức hạt thì có thể bôi thêm cao sinh cơ.

Có thể thay thế thuốc chữa bệnh bằng liệu pháp ăn uống không

Hiện nay, có một số người nhà của bệnh nhân cho rằng, tác dụng phụ của thuốc Tây y rất lớn, thuốc Đông y cũng không đáng tin cậy, chỉ có thê khống chế bệnh qua con đường ăn uống, ý đồ của họ là dùng thực phẩm để thay thế tác dụng của thuốc.



Nhimg hiện nay, rất nhiều cơ sỏ sản xuất thực phẩm vì muốn đạt được mục đích tiêu thụ sản phẩm đã khoa ữương một cách phiến diện về giá trị sản phẩm, quảng cáo rằng sản phẩm có thê thay thế cho thuốc; chăng hạn quảng cáo thực phẩm có tác dụng; “hạ huyết áp, giảm sự tích tụ của tiểu cầu, phòng ngừa sự hình thành nghẽn mạch não”. Nhiều người đã quá tin tưỏng dùng loại “thực phẩm có nhiều công năng” này để thay thế loại thực phẩm điều trị chính quy, đây là một cách nghĩ hết sức nguy hiểm.

Các loại thực phẩm này có hiệu quả hay không, vẫn chưa kiểm chứng được. Nhưng muốn đạt được hiệu quả điều trị, nhâ't định phải thông qua thí nghiệm nghiêm túc ữên động vật và thí nghiệm lâm sàng mới xác định được. Cho dù là có hiệu quả thật, thì thức ăn vẫn là thức ăn, không có tác dụng thay thế cho thuốc.

Vì vậy, cần phải duy frì điều trị bệnh bằng thuốc và tái khám theo định kỳ, không thể tm vào “liệu pháp ăn uống”.

Bệnh nhân bị đột quỵ nên mặc quần áo gì

Nên nghĩ đến người bị đột quỵ đang bị liệt nửa người, nghĩ đến phương tiện luyện tập hổi phục chức năng để lựa chọ quần áo thích hợp cho bệnh nhân, vì vậy, chọn quần áo cho bệnh nhân mặc cũng là một vấn đề.



Trước tiên, phải chọn áo chấl liệu nhẹ, thoáng khí, mềm mại, dễ mặc dễ cởi. Ngoài ra, bệnh nhân đột quỵ do hoạt động không thuận tiện vì vậy áo mặc chủ yếu là phải rộng rài thoaỉ mái Không cần quá phức tạp, ữánh những quần áo có kết nút sắc nhọn hoặc đính hoa văn; quần nên chọn loại quần dây thun, tránh dùng dây thắt lưng, bệnh nhân liệt nửa người rất khó khăn để thắt, cỏi dây lưng. Quần của bệnh nhân nên chọn loại rộng, dễ mặc dễ cỏi, nên mang giày vải. Tránh mặc quần áo chật, không những cởi khó khăn mà còn đè ép phần cơ thể bị liệt, ảrửi hưỏng không tốt cho bệnh nhân.

Ngoại ữừ đảm bảo giữ ấm, bệnh nhân không nên mặc quần áo quá nhiều; có ửiể mặc quần áo như người bình thường là được.

Bệnh nhân đột quỵ có thể đi máy bay không

Điều lệ hàng không của chúng ta, không quy định chính xác bệnh nhân đột quỵ không thể ngồi máy bay.



Bệnh nhân thời kỳ cấp tính, đặc biệt là nhân xuâ"t huyết não, cần phải hạn chế di chuyển vậy không nên đi máy bay.

Còn bệnh nhân thời kỳ hồi phục sức khỏe, nếu kiểm soát đưỢc huyết áp tốt, nhịp tim bình thường, có khả năng tư chăm sóc bản thân, nếu cần thiết, cũng có thể đi máy bay. Nhưng tốt nhất nên nghe theo chỉ dẫn của bác sĩ, hơn nữa không tự đi một mình, phải có người nhà hoặc y tá đi cùng, nôn chuẩn bị một số vật dụng và thuốc men cấp cứu thông dụng. Có thể liên hệ với tiếp viên hàng không để họ sắp xếp chỗ ngồi tô"t và có chế độ chăm sóc đặc biệt. Nhưng không nên đi những chuyến bay dài ngày hoặc hạ cánh nhiều lần.

Bệnh nhân đột quỵ có cần chấm sứt hoạt động tình dục

Sau khi đột quỵ đa số bệnh nhân thường chấm dứt sinh hoạt tình dục. Họ lo ngại sẽ phát sinh tái đột quỵ.

Bỏi vì khi sinh hoạt tình dục, huyết áp tăng cao, tim đập nhanh, thần kinh giao cảm hưng phấn, thê luc tiêu hao râ't nhiều, đôì với bệnh nhân đột quỵ thường có khả năng dẫn đến tái đột quỵ. Vì vậy, bệnh nhân đột quỵ nên thận trọng khi sinh hoạt tình dục.



Đối với những bệnh nhân trẻ tuổi, thể lực hồi phục khá nhanh, không nhất thiết phải chấm dứt sinh hoạt tình dục. Nhưng cần phải khống chế tốt những yếu tô nguy hiểm gây ra đột quỵ, cẩn thận, không nên lặp lại nhiều lần, động tác không nên quá bạo liệt, cần chú ý nghỉ ngơi sau khi sinh hoạt.

>> Bệnh nhân đột quỵ có thể tham gia các hoạt động vui chơi giải trí

Bệnh nhân đột quỵ có thể tham gia các hoạt động vui chơi giải trí

Nhiều bệnh nhân và gia đình đều có quan niệm này. Họ cho rằng, bệnh nhân sau khi đột quỵ cần phải dương bệnh nhiều, tránh tất cả những, hoạt động giải trí. Vì vậy, hoạt động của bệnh nhân vơ cùng đơn điệu, tinh thần của bệnh nhân ngày t càng, sa sút.



Chúng tôi cho rằng, bệnh nhân đột quỵ nên có những hoạt động giải trí nhất định. Mặc dù đang bị liệt nửa người cũng cần có hoạt động giải trí, như nghe nhạc hoặc nghe radio. Mặc dù là đột quỵ nhẹ, cũng cần hạn chế những hoạt động thể lực có tính tiêu hao như leo núi, khiêu vũ... Những hoạt động giải trí của bệnh nhân đột quỵ mang tính châ't “tu thân dưỡng tính” “bồi dưỡng tình cảm về đạo đức”, nên lưa chọn một số hoạt động giải ữí ít tiêu hao năng lượng, ít kích thích như nghe nhạc, xem sách, xem tivi, đi bách bộ ữong công viên gần nhà, câu cá, luyện viết thư pháp...

Về mặt lựa chọn âm nhạc nên chọn những ca khúc trong sáng, nhẹ nhàng, không nên chọn những ca khúc kích động, cũng nên tránh những ca khúc ảo não, vì sẽ làm cho tâm trạng trầm uâ't của bệnh nhân càng trầm trọng hơn.

Về mặt lưa chọn sách, có thể xem một số sách khoa học nói về bệnh đột quỵ, học một sô" bài tập dưỡng sinh, hoặc xem sách nói về với sư đấu tranh chống bệnh tật. Có thể khuyến khích người bệnh viết nhật ký, viết tâm sự và sinh hoạt hàng ngày vào nhật ký.

>> Luyện tập hồi phục chức năng có phải là một phương pháp đặc hiệu

Tóm lại, hoạt động giải trí và sỏ thích của bệnh nhân, nên căn cứ vào tình trạng sức khỏe. Vừa bảo đảm sức khỏe, vừa tăng thêm niềm vui trong cuộc sống, khắc phục tâm trạng trầm uất của bệnh nhân.

Bệnh nhân đột quỵ có thể làm việc nhà và đi làm hay không

Có một số bệnh nhân sau khi đột quỵ rất sỢ tái phát, mặc dù di chứng không rõ ràng, cũng không muốn tiếp tục đi làm; thật ra, không nhất thiết phải như vậy. Những bệnh nhân không có di chứng đột quỵ, chỉ cần thường xuyên đến bệnh viện kiểm tra, tái khám định kỳ, để bác sĩ quan sát và khống chế cơ chế sinh lý, bệnh lý, đồng thời căn cứ vào đó để kê đơn thuốc, phòng ngừa tái phát, như thế hoàn toàn có thể yên tâm làm việc.



Một số bệnh nhân có di chứng đột quỵ, qua một thời gian luyện tập hồi phục cơ thể ở mức độ nhất định và luyện tập khả năng tự chăm sóc bản thân trong sinh hoạt hàng ngày, nếu có khả năng tự chăm sóc, tùy thuộc vào tình hạng của cơ thể, cũng có

khuyến khích tham gia một số công việc nhà và một sô' công việc khác. Điều này râ't có lợi, thứ nhất có thể hồi phục sức khỏe cho bệnh nhân, thứ hai là duy trì tâm lý khỏe mạnh và giảm gánh nặng cho người nhà bệnh nhân.

>> Bệnh nhân đột quỵ có nên vận động nhiều không

Nhưng, bệnh nhân đột quỵ khác với người khỏe mạnh, điều trước tiên là phải bảo vệ sức khỏe tốt và nghỉ ngơi đầy đủ mới có thể tiến hành làm việc. Vì vậy, bệnh nhân đột quỵ cần phải theo dõi sư chỉ dẫn của bác sĩ, chọn công việc thích hợp, tránh những công việc quá mệt mỏi và áp lực tinh thần cao. Bệnh nhân đột quỵ nên tránh lao động quá sức, như công việc khuân vác, gánh nặng... tránh những công việc đòi hỏi trách nhiệm cao như làm ỏ sân bay, xe lửa, ngành công an... Ngoài ra, lái xe hơi cũng không tliích hỢp với bệnh nhân; bệnh nhân đột quỵ nên bắt đầu từ những công việc nhẹ nhàng khống căng thẳng, không có áp lực.

Bệnh đột quỵ có thể tái phát không

Có người cho rằng, đột quỵ giống như một chứng “bệnh huyền nhiễm”, đã bị một lần, cơ thể sẽ phát sinh ra một loại “kháng thể” và sẽ miễn dịch suốt đời, do suy nghĩ như vậy nên cự tuyệt tái khám và điều hị. Đây là cách nghĩ hết sức nguy hiểm.



Đột quỵ là căn bệnh do tác động chung của nhiều nguyên nhân và nhiều yếu tố nguy hiểm gây ra hội chứng lâm sàng về sự thay đổi mạch máu não. Nói theo dân gian tức là, nguyên nhân bệnh và yếu tố nguy hiểm chúng tôi tạm gọi là “quả”, khi mà “nhân” không bị loại trừ, trong một điều kiện nào đó ắt sẽ phát sinh ra “quả”.

Trên lâm sàng, đã có một sô" bệnhi nhân bị tái đột quỵ, cơ chế hình thành tái đột quỵ râ"t đa dạng, thời gian tái đột quỵ cũng khồng thể dự liệu, nhưng tái đột quỵ sẽ râT nghiêm trọng, thường gây đau đớn về thể xác và gánh nặng về tinh thần cho bệnh nhân, bệnh nhân có thể sẽ bị liệt hoàn toàn, mâ"t hoàn toàn khả năng tự chăm sóc bản thân hoặc gây tử vong cho bệnh nhân. Vì vậy, sau khi bị đột quỵ, phòng ngừa tái đột quỵ là trách nhiệm của các bác sĩ khoa thần kinh, cũng là vấn đề quan trọng mà bệnh nhân và người nha cần phải chú ý.

>> Bệnh nhân đột quỵ có cần nằm viện cho tới khi khỏi hoàn toàn

Nói một cách khác, y học hiện đại không cỏ Cách khống chế hoàn toàn sự tái đột quỵ, do nguyên nhân chính xác và các cơ chế phát bệnh của đột quỵ vẫn chưa nghiên cứu được. Đề phòng tái đột quỵ là một việc nên làm, đây là nguyên nhân mà chúng tôi yêu cầu bệnh nhân trong giai đoạn hồi phục sức khỏe nên đến bệnh viện tái khám điinh kỳ, để bác sĩ theo dõi tình trạng huyết áp, độ dính của máu, độ tích tu của tiểu cầu, đường trong máu, mỡ trong máu... căn cứ vào trạng thái sinh lý, bệnh lý của bệnh nhân, các bác sĩ sẽ điều trị thuốc, lập phương án điều trị theo từng giai đoạn, phòng ngừa phát sinh tái đột quỵ.

Bệnh nhân đột quỵ có cần hạn chế hoạt động để đề phòng té ngã

NgưỢc lại thì đúng hơn, bệnh nhân đột quỵ vì nhu cầu hồi phục chức năng cơ thể, nên cố gắng tiến hành tập luyện, đương nhiên đề phòng bệnh nhân té ngã cũng là việc nên coi trọng.



Có một sổ bệnh nhân do đau khớp, không muốn vận động hoặc hoạt động khá ít, dẫn đến khớp xương, bị co rút, khiến cho hoạt động càng ngày càng khó khăn, hình thành tuần hoàn ác tính, khả năng hoạt động và khả năng tự chăm sóc của bệnh nhân ngày một kém đi.

Mục đích của quyển sách này là tuyên truyền cho mọi người phương pháp tiến hành hoạt động hổi phục chức năng như thế nào, làm thế nào để nâng cao khả năng sinh hoạt hàng ngày và khả năng tư lo liệu, giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội.

>>

Những vấn đề cần lưu ý trong thời kỳ nguy hiểm của bệnh “đột qụỵ”

Miệng méo xệch có phải là đột qụỵ?

ở phòng khám, nhiều bệnh nhân trẻ tuổi sau khi cảm gió hoặc cảm lạnh dẫn đến miệng méo xệch, mắt khó khép lại, thường cho rằng mình hi đột quỵ vô cùng lo lắng.



Căn bệnh này cũng là bệnh thường thấy ở khoa thần kinh, chúng tôi gọi là liệt ỏ phần mặt có tính ngoại biên hoặc liệt dây thần kinh mặt. Cơ chố” phát bệnh, cách điều trị và tiến triển bệnh tình của căn bệnh này hoàn toàn khác với đột quỵ.

Tê liệt vùng mặt còn gọi là “viêm thần kinh mặt” nguyên nhân là do thần kinh mặt bị nhiễm độc hoặc do những nguyên nhân khác gây ra phù thũng, dẫn đến trở ngại chức năng thần kinh mặt. Thông thường liên quan đến toàn bộ nửa mặt, liên quan đến cơ mắt và cơ trán, vì vậy làm cho việc đóng khép mắt khó khăn. Đột quỵ thông thường dẫn đến liệt phần mặt tương ứng, chỉ liên lụy đến nửa bộ mặt phía dưới mà không ảnh hưởng đến chức năng nhắm mắt, mở mắt và ngẩng đầu.

>> Đôt quỵ có liên quan đến bị cảm gió không?

Thanh niên có thể bị đột quỵ không

Rât nhiều người cho rằng đột quỵ là bệnh của người già, rằng lớp người trẻ tuổi chắc không bị đột quỵ đây là cách nghĩ sai lầm. Trên thực tế, đột quỵ có thể phát sinh ở bất kể lứa tuổi nào. Trong công tác lâm sàng của chúng tôi, thanh niên, thậm chí nhi dồng, cũng bị đột quỵ.



 Một là do cuộc sống của người trời dân ngày một nâng cao, nhiều thanh niên có thoi quen ăn uống không hỢp lý (thích ăn đồ nguội, ăn vội vàng...), sinh hoạt không điều độ (mệt mỏi kéo dài, công việc căng thẳng, hút thuốc uống rưỢu quá nhiều) hoặc nhân tố nguy hiểm của đột quỵ béo phì, cao huyết áp, xơ vữa động mạch, mỡ trong máu cao...).

Đây là một sô" nhân tố khiến cho thanh niên bị đột quỵ, hoặc có thể trở thành những người có nguy cơ mắc bệnh hoặc là “đội quân hậu bị" của đột quỵ. Hai là, như đã trình bày ở phần trôn, đột quỵ là căn bệnh có râ"t nhiều nguyên nhân, và cũng râ"t nhiều nguyên nhân hiếm gặp (như truyền nhiễm do khuẩn xoắn, bản thân bị viêm huyết quản có tính miễn dịch...), vì thế đột quỵ không phải lá bệnh của người già, những nguyên lứiân này cũng có thể tạo thành nguyên nhân chính dể phát sinh đột quỵ ở lớp ữẻ.

>> Các biện pháp dự phòng để chống lại bệnh đột quỵ

Nếu mạch máu bẩm sinh đã khác thường (u động mạch hoặc dị dạng động - tĩnh mạch) càng tạo thành nguyên nhân chính của xuâ"t huyết não ỏ lớp ữẻ. Vì vậy, đột quỵ là bệnh có thể phát sinh ở bâ"t cứ độ tuổi nào, nên phòng ngừa từ lúc còn trẻ.

Người bị bụng phệ thường có nguy cơ cao mắc chứng đột quỵ

Một nghiên cứu mới tiến hành hên 1.600 người dân Mỹ cho thấy, bụng phệ là chỉ số tiên đoán đột quỵ có giá trị hơn so với thừa cân. Eo bư làm tăng nguy cơ đột quỵ tới gần 5 lần, trong khi nguy cơ này chỉ tăng hơn 2 lần ở những người thừa cân.



Từ lâu, béo phì vẫn đưỢc coi là liên quan tới nhiều bệnh như tiểu đường, bệnh tim hoặc dột quỵ. Gần đây, các nhà khoa học chú ý tới những phân bô' dặc biệt của mỡ như tập trung nhiều quanh vòng eo (người hình quả táo) và quanh hông (người hình quả lê).

Trong nghiên cứu lần này, để xác định mức béo bụng, các bác sĩ sử dụng chỉ sồ' eo/mông (vòng eo chia cho vòng mông). Kết quả kiểm tra cho thây, nguy cơ đột quỵ tăng ồ tâ't cả những người bung phệ (lỷ lệ eo/mông lớn hơn 0,93 ỏ nam và lớn hơn 0,86 ồ nữ) so với những người có bung cân đô'i. Cụ thể là nguy cơ đột quỵ:

• -Tăng 2,4 lần ở những người có trọng lượng bình thường.
• -Tăng 4,8 lần ở những người thừa cân.
• - Tăng 2,77 lần ỏ những người béo phì.

Trong khi đó, nguy cơ này chỉ tăng 2 lần ở những người thừa cân nhiíng có vòng bụng bình thường.

Ngoái ra, xét về mặt tuổi tác, một điều đáng chú ý là khả năng bị đột quỵ liên quan tới bụng phệ tăng 4 lần ở những người dưới 65 tuổi, nhưng lại chỉ tăng 2 lần ở những người ữên 65.

Tìm hiểu về bệnh zona mắt

3 - 20% hường hỢp sang thương zona nằm ỏ vùng dây tíìần kinh sinh ba, chủ yếu ở nhánh mắt, gọi là zona mắt. Bệnh nhân thường có cảm giác đau nhức, bỏng rát ỏ vùng mắt sắp bị nổi sang thương. Các mụn nước zona sẽ vỡ ra, đóng mày sau 7-14 ngày và cuối cùng để lại sẹo xấu có thể kèm thay đổi sắc tố da. Sang thương da có thể bị bội nhiễm vi khuẩn. Zona là một bệnh không lây, tuy nhiên người chưa từng bị thuỷ đậu hay chưa được chủng ngừa có thể bị thuỷ đậu khi tiếp xúc với bệnh nhân zona.



8,1% bênh nhân zona vùng mẳt bị đột quỵ

Theo một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Ịoumal Watch Neurologỵ ngày 1-6-2010, bệnh nhân bị zona vùng mắt có nhiều nguy cơ đột quỵ. bệnh lý mạch máu là một biến chứng quan trọng của zona mắt có thể đưa đến tình trạng thiếu máu não hay đôi khi xuất huyết não.

Đê’ xác định tần suất đột quỵ xảy ra sau zona mắt, người ta đã hồi cứu các dữ liệu của Viện Nghiên cứu Bảo hiểm Y tế quốc gia Taiwan về bệnh lý này và so sánh với các bệnh lupus đỏ hệ thông, viêm đa khớp dạng thấp, xơ cứng toàn thể, nhiễm 11IV, các bệnh lý ác tính, các trường hỢp đột quỵ nguyên phát hay trên các bệnh nhân đã dùng thuốc ức chế miễn dịch. Kết quả cho thấy trong 658 bệnh nhân bị zona mắt, có 8,1% bị đột quỵ xảy ra ữong vòng một năm sau zona, so với tỉ lệ 1,7% bị đột quỵ khảo sát trên 1.974 bệnh nhân có những bệnh lý khác nêu ữên. Một tỉ lệ đột quỵ cao gâp 4,52 lần so với nhiều nguyên nhân gây đột quỵ khác. Không có sự khác biệt giữa tỉ lệ đột quỵ sau zona mắt ở những bệnh nhân có hay không có dùng thuốc kháng virus.

Khảo sát này đã xác nhận kết quả của một nghiên cứu tương tự ưước đó cho rằng có sự gia lăng nguy cơ đột quỵ sau zona ồ bất kỳ vị trí nào trên cơ thể, và cả hai nghiên cứu đều ghi nhận một tỉ lệ đột quỵ cao sau zona mắt. Lưu ý, nghiên cứu này còn bị giới hạn ỏ việc chỉ hồi cứu các triệu chứng, cần phải loại trừ thêm các yếu tô' nguy cơ gây đột quỵ quan trọng khác như hút thuốc lá, rung nhĩ...

Yêu cầu quan trọng sau khảo sát này là tìm ra nguyên nhân chính xác của nguy cơ đột quỵ sau zona mắt. Việc điều trị zona bằng các thuốc kháng virus dường như không hữu hiệu đê giảm nguy cơ đột quỵ. Liệu có thể cải thiện được căn bệnh trên bằng cách kéo dài thêm thời gian sử dụng thuốc kèm thêm steroids? Những vâ'n đề này râ't quan trọng vì hiện nay tỉ lệ người cao tuổi trong dân số đang ngày càng tăng và bệnh lý nhiễm vzv cũng như đột quỵ râ't thường xảy ra ồ nhóm tuổi này.

Đột quỵ ngày nay đã được chính thức ghi nhận là một biến chứng nặng của zona mắt cùng với các biến chứng khác như viêm giác mạc và đau thần kinh sau zona. Bệnh lý mạch máu do vzv gây ra đưỢc xác định bao gồm một hay nhiều ổ viêm nhiễm gây bệnh trong các mạch máu não.

>> Tìm hiểu mối liên hệ giữa canxi và bệnh đột quỵ

Hiện nay đã có thuốc chủng ngừa zona - zostavax
- cho người trên 60 tuổi. Tuy nhiên, nếu trẻ em được chủng ngừa thuỷ đậu đầy đủ lúc nhỏ sẽ không bị thuỷ đậu và do đó không lo bị zona sau này.