Blog đột quỵ

Đôt quỵ có liên quan đến bị cảm gió không?

Trúng phong là tên gọi mà Đông y dùng để gọi dột quỵ (bại não cấp tính), suy theo chữ nghĩa thì từ này có quan hệ nhất định với từ “phong” (gió), vì vậy một số người nhà bệnh nhân quá lo lắng không cho bệnh nhân đột quỵ bị cảm gió, thậm chí không sử dụng máy điều hòa cho bệnh nhân, dù là trời nóng bức cũng đê cho bệnh nhân ỏ nơí kín đáo không có gió. Điều này không đủ khoa học, nên giữ nhiệt độ thích hợp cho bệnh nhân, đồng thời tránh làm cho bệnh nhân nóng bức gây ra bực bội.



Thực ra, khái niệm trúng phong trong Đông y chỉ là bệnh nhân do thiếu âm tố, lo âu thái quá, thích ăn những thức ăn nhiều dầu mỡ... dẫn đến các triệu chứng như tim gan nóng đốt, tư sinh nội phong, khí ngưỢc huyết giật, bị nghẹt đờm, biểu

hiện miệng và mắt bị lệch một bên, bất tỉnh nhân sự... Do bệnh này xảy ra đột ngột, biến hóa nhanh chóng, giống như đặc tính thay đổi của cơn gió độc. Phong tức là gió độc, ngoại phong là 1 trong 6 loại tà khí, phong là một trong những căn bệnh lâu dài trong bách bệnh. Ngoại phong xâm nhập vào kinh lạc hoặc gan thận biến thành nội phong... đều có thể gây ra đột quỵ.

>> Huyết áp bình thường có bị đôt quỵ không?

Huyết áp bình thường có bị đôt quỵ không?

ở phần nguyên nhân phát bệnh chúng tôi đã đề cập đến vấn đề này. Chúng tôi nhấn mạnh rằng, cao huyết áp chính là một ữong những nhân tố nguy hiểm quan ữọng gây ra đột quỵ, tuy nhiên, phát sinh đột quỵ hay không còn ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác.



Vì vậy huyết áp không cao không hẳn là đã “an toàn”. Trong công tác hàng ngày của chúng tôi, có rất nhiều bệnh nhân khi phát bệrửi, huyết áp không những không cao, mà bình thường hoặc tìiấp hơn bình thường. Mặt khác, bệnh nhân bị cao huyết áp nếu làm cho huyết áp giảm xuống một cách nhanh chóng cũng dễ xảy ra đột quỵ do thiếu máu.

Bỏi vì, ữong máu của bệnh nhân huyết áp cao đã thích ứng với trạng thái ữuyền vào cao, khi giảm huyết áp thì máu trong não đột nhiên hạ thấp tình bạng chuyền vào thâp dễ gây ra chóng mặt, phản ứng chậm chạp, thậm chí dẫn đến đột quỵ do thiếu máu. Bệnh nhân cao huyết áp phải uống thuốc hợp lý theo sự hướng dẫn của bác sĩ, tránh hạ huyết áp quá thấp hoặc quá nhanh.

Thanh niên có thể bị đột quỵ không

Rât nhiều người cho rằng đột quỵ là bệnh của người già, rằng lớp người trẻ tuổi chắc không bị đột quỵ đây là cách nghĩ sai lầm. Trên thực tế, đột quỵ có thể phát sinh ở bất kể lứa tuổi nào. Trong công tác lâm sàng của chúng tôi, thanh niên, thậm chí nhi dồng, cũng bị đột quỵ.



 Một là do cuộc sống của người trời dân ngày một nâng cao, nhiều thanh niên có thoi quen ăn uống không hỢp lý (thích ăn đồ nguội, ăn vội vàng...), sinh hoạt không điều độ (mệt mỏi kéo dài, công việc căng thẳng, hút thuốc uống rưỢu quá nhiều) hoặc nhân tố nguy hiểm của đột quỵ béo phì, cao huyết áp, xơ vữa động mạch, mỡ trong máu cao...).

Đây là một sô" nhân tố khiến cho thanh niên bị đột quỵ, hoặc có thể trở thành những người có nguy cơ mắc bệnh hoặc là “đội quân hậu bị" của đột quỵ. Hai là, như đã trình bày ở phần trôn, đột quỵ là căn bệnh có râ"t nhiều nguyên nhân, và cũng râ"t nhiều nguyên nhân hiếm gặp (như truyền nhiễm do khuẩn xoắn, bản thân bị viêm huyết quản có tính miễn dịch...), vì thế đột quỵ không phải lá bệnh của người già, những nguyên lứiân này cũng có thể tạo thành nguyên nhân chính dể phát sinh đột quỵ ở lớp ữẻ.

>> Các biện pháp dự phòng để chống lại bệnh đột quỵ

Nếu mạch máu bẩm sinh đã khác thường (u động mạch hoặc dị dạng động - tĩnh mạch) càng tạo thành nguyên nhân chính của xuâ"t huyết não ỏ lớp ữẻ. Vì vậy, đột quỵ là bệnh có thể phát sinh ở bâ"t cứ độ tuổi nào, nên phòng ngừa từ lúc còn trẻ.

Người bị bụng phệ thường có nguy cơ cao mắc chứng đột quỵ

Một nghiên cứu mới tiến hành hên 1.600 người dân Mỹ cho thấy, bụng phệ là chỉ số tiên đoán đột quỵ có giá trị hơn so với thừa cân. Eo bư làm tăng nguy cơ đột quỵ tới gần 5 lần, trong khi nguy cơ này chỉ tăng hơn 2 lần ở những người thừa cân.



Từ lâu, béo phì vẫn đưỢc coi là liên quan tới nhiều bệnh như tiểu đường, bệnh tim hoặc dột quỵ. Gần đây, các nhà khoa học chú ý tới những phân bô' dặc biệt của mỡ như tập trung nhiều quanh vòng eo (người hình quả táo) và quanh hông (người hình quả lê).

Trong nghiên cứu lần này, để xác định mức béo bụng, các bác sĩ sử dụng chỉ sồ' eo/mông (vòng eo chia cho vòng mông). Kết quả kiểm tra cho thây, nguy cơ đột quỵ tăng ồ tâ't cả những người bung phệ (lỷ lệ eo/mông lớn hơn 0,93 ỏ nam và lớn hơn 0,86 ồ nữ) so với những người có bung cân đô'i. Cụ thể là nguy cơ đột quỵ:

• -Tăng 2,4 lần ở những người có trọng lượng bình thường.
• -Tăng 4,8 lần ở những người thừa cân.
• - Tăng 2,77 lần ỏ những người béo phì.

Trong khi đó, nguy cơ này chỉ tăng 2 lần ở những người thừa cân nhiíng có vòng bụng bình thường.

Ngoái ra, xét về mặt tuổi tác, một điều đáng chú ý là khả năng bị đột quỵ liên quan tới bụng phệ tăng 4 lần ở những người dưới 65 tuổi, nhưng lại chỉ tăng 2 lần ở những người ữên 65.

Tìm hiểu về bệnh zona mắt

3 - 20% hường hỢp sang thương zona nằm ỏ vùng dây tíìần kinh sinh ba, chủ yếu ở nhánh mắt, gọi là zona mắt. Bệnh nhân thường có cảm giác đau nhức, bỏng rát ỏ vùng mắt sắp bị nổi sang thương. Các mụn nước zona sẽ vỡ ra, đóng mày sau 7-14 ngày và cuối cùng để lại sẹo xấu có thể kèm thay đổi sắc tố da. Sang thương da có thể bị bội nhiễm vi khuẩn. Zona là một bệnh không lây, tuy nhiên người chưa từng bị thuỷ đậu hay chưa được chủng ngừa có thể bị thuỷ đậu khi tiếp xúc với bệnh nhân zona.



8,1% bênh nhân zona vùng mẳt bị đột quỵ

Theo một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Ịoumal Watch Neurologỵ ngày 1-6-2010, bệnh nhân bị zona vùng mắt có nhiều nguy cơ đột quỵ. bệnh lý mạch máu là một biến chứng quan trọng của zona mắt có thể đưa đến tình trạng thiếu máu não hay đôi khi xuất huyết não.

Đê’ xác định tần suất đột quỵ xảy ra sau zona mắt, người ta đã hồi cứu các dữ liệu của Viện Nghiên cứu Bảo hiểm Y tế quốc gia Taiwan về bệnh lý này và so sánh với các bệnh lupus đỏ hệ thông, viêm đa khớp dạng thấp, xơ cứng toàn thể, nhiễm 11IV, các bệnh lý ác tính, các trường hỢp đột quỵ nguyên phát hay trên các bệnh nhân đã dùng thuốc ức chế miễn dịch. Kết quả cho thấy trong 658 bệnh nhân bị zona mắt, có 8,1% bị đột quỵ xảy ra ữong vòng một năm sau zona, so với tỉ lệ 1,7% bị đột quỵ khảo sát trên 1.974 bệnh nhân có những bệnh lý khác nêu ữên. Một tỉ lệ đột quỵ cao gâp 4,52 lần so với nhiều nguyên nhân gây đột quỵ khác. Không có sự khác biệt giữa tỉ lệ đột quỵ sau zona mắt ở những bệnh nhân có hay không có dùng thuốc kháng virus.

Khảo sát này đã xác nhận kết quả của một nghiên cứu tương tự ưước đó cho rằng có sự gia lăng nguy cơ đột quỵ sau zona ồ bất kỳ vị trí nào trên cơ thể, và cả hai nghiên cứu đều ghi nhận một tỉ lệ đột quỵ cao sau zona mắt. Lưu ý, nghiên cứu này còn bị giới hạn ỏ việc chỉ hồi cứu các triệu chứng, cần phải loại trừ thêm các yếu tô' nguy cơ gây đột quỵ quan trọng khác như hút thuốc lá, rung nhĩ...

Yêu cầu quan trọng sau khảo sát này là tìm ra nguyên nhân chính xác của nguy cơ đột quỵ sau zona mắt. Việc điều trị zona bằng các thuốc kháng virus dường như không hữu hiệu đê giảm nguy cơ đột quỵ. Liệu có thể cải thiện được căn bệnh trên bằng cách kéo dài thêm thời gian sử dụng thuốc kèm thêm steroids? Những vâ'n đề này râ't quan trọng vì hiện nay tỉ lệ người cao tuổi trong dân số đang ngày càng tăng và bệnh lý nhiễm vzv cũng như đột quỵ râ't thường xảy ra ồ nhóm tuổi này.

Đột quỵ ngày nay đã được chính thức ghi nhận là một biến chứng nặng của zona mắt cùng với các biến chứng khác như viêm giác mạc và đau thần kinh sau zona. Bệnh lý mạch máu do vzv gây ra đưỢc xác định bao gồm một hay nhiều ổ viêm nhiễm gây bệnh trong các mạch máu não.

>> Tìm hiểu mối liên hệ giữa canxi và bệnh đột quỵ

Hiện nay đã có thuốc chủng ngừa zona - zostavax
- cho người trên 60 tuổi. Tuy nhiên, nếu trẻ em được chủng ngừa thuỷ đậu đầy đủ lúc nhỏ sẽ không bị thuỷ đậu và do đó không lo bị zona sau này.

Các phương pháp chuẩn đoán bệnh đột quỵ

Mây năm gần đây, cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, việc chẩn đoán đột quỵ cũng có bước đột phá mới. Dùng CT và MRI để chẩn đoán rối loạn mạch máu não và loại đột quỵ do nghẽn mạch khe.

Chẩn đoán qua hình ảnh học

Biểu hiện điển hình qua hình ảnh học của chứng đột quỵ do thiếu máu:

- Biểu hiện qua CT.

- Biểu hiện qua MRI.

- Biểu hiện điển hình của đột quỵ do xuất huyết não.

Do biểu hiện MRI chứng đột quỵ xuất huyết quá chuyên môn, ỏ đây chỉ giới thiệu những biểu hiện đột quỵ CT điền hình.

Biểu hiện CT điển hình xuất huyết não.

Biểu hiện CT điển hình xuất huyết dưới khe màng nhện.
xét nghiệm hấp thu kháng thể Treponema (FTA -ABS), xét nghiệm bệnh có liên quan đến dịch não tủy.

- Đường huyết: có thể phân biệt giảm định hôn mê do tụt đường huyết hoặc hôn mê tăng áp lực thâm thấu không phải do nhiễm độc ketone. Hai loại này cũng có thê’ gây ra mấtt chức năng thần kinh dạng cục bộ, dễ bị ngộ nhận là đột quỵ .

- Xét nghiệm lượng mõ trong máu: có thê’ phát hiện ra nhân tố nguy hiểm của đột quỵ.

- Độ tích tu của tiểu cầu: đối với việc điều trị có ý nghĩa nhất định.

- Xét nghiệm độ nhầy của máu: cũng là căn cứ quan trọng cho việc điều ưị.

>> Các triệu chứng về tinh thần và ngôn ngữ có thể thấy ở người bị đột quỵ

Các xét nghiệm khác

- Kiểm tra điện tâm đồ: Nên tiến hành kiểm tra điện tâm đồ, có thê’ phát hiện ra nhồi máu cơ tim (biến chứng thường thấy của nghẽn mạch máu não) hoặc lứiịp tim thất thường, đê’ xử lý kịp thời: cũng có thê’ phát hiện những rửrân tô" gây ra chứng đột quỵ.

- Kiểm tra sóng siêu âm mạch máu: Kiểm tra sóng siêu âm mạch máu có thê’ phát hiện hẹp hoặc tắc nghẽn động mạch cổ, nhưng độ nhạy của sóng siêu âm thấp hơn so với chụp X-quang mạch
máu. Khi không có thiết bị chụp X-quang hiiy<'l quản hoặc cùng lúc tồn tại những bộnh khác không thể tiến hành chụp X-quang, mới dùng, phương pháp kiểm tra bằng sóng siêu âm. Khi dà siêu âm nội sọ, có thể đánh giá tình trạng của dộng mạch cổ, động mạch đại não hoặc động mạch chủ.

- Kiểm tra chọc đốt sống thắt lưng: Chọc đốt sống thắt lưng để kiểm tra dịch não tủy ở đốt xương sống lưng có rứiuộm máu hay không, nếu có tức là có xuâ"t huyết dưới khe màng nhện, nên tiến hành diều ữị.

- Kiểm ữa điện não đồ: ít dùng điện não đồ (EEG) để kiểm tra và chẩn đoán chứng đột quỵ, nhưng có thể dùng điện não đồ để phân biệt cơn động kinh và cơn thiếu máu cuc bộ tạm thời (TIA)...

Xét nghiêm phóng xa hạt nhân (Nuclein):

Máy tính điện tử photon đơn phân hình chất đồng vị (SPECT): có tác dụng quan trọng trong việc nghiên cứu sự truyền máu vào đại não, nghiên cứu sư phân bố vị trí thiếu máu.

Mấy nằm gần đây, xuất hiện phương pháp chụp positron cắt lớp (PET), càng khiến cho giới y học tăng cường nghiên cứu sự trao đổi chất của đạ não sau đột quỵ.

Những biến chứng thường xảy ra với người bị đột quỵ

Nếu nghi ngờ rằng ai đó đã trải qua một cơn đột quỵ, cho dù chỉ là những ưiệu chứng nhỏ, không đáng kể, điều cần làm là nên đưa người đó đi bác sĩ ngay vì rằng một sô' bệnh khác cũng có thể gây ra những triệu chứng giống như của cơn đột quỵ.

Mất trí nhớ (Bệnh Alxheimer)

Là nguyên nhân phổ biến nhâ't của chứng mất trí, bệnh Alzheimer là bệnh rối loạn não có tính thoái hóa vĩnh viễn. Triệu chứng đầu tiên của bệnh này là mất trí nhớ và tiếp theo sau là tình trạng nói năng ngọng nghịu, dần dần tiến triển thánh sư lú lẫn.



Không như đột quỵ, bệnh này không phải do não không được cung cấp máu, nhưng triệu chứng của bệnh này rất giống với triệu chứng của bệnh nhồi máu não nhiều nơi rải rác, là bệnh có thể đề phòng hoặc điều trị hiệu quả. Đừng bao giờ mặc nhiên cho rằng, bệnh mất trí nhớ của một người thân lớn tuổi trong gia đình là do căn bệnh Atzheimer hoặc do chứng mất trí nhớ của tuổi già, vì vậy hãy luôn luôn dưa người nhà của mình đến bác sĩ để chẩn đoán khi phát hiện thấy triệu chứng này.

Bướu não

Bướu não - dù vô hại hay có hại - cũng đều có thể gây ra các triệu chứng rất giống với cơn đột quỵ và, cũng như đột quỵ, có thể xảy đến rất bât ngờ. Các triệu chứng phát sinh sau khi đã cắt bỏ khối u này có thể bị quy cho là hiệu chứng của một khối u khác trong khi thực chấ”! có thể đây chính là hiệu chứng của một cơn đột quỵ. Vì vậy, cũng thấy cần nhắc lại ở đây là phải đi khám bác sĩ ngay khi phát hiện các triệu chứng.

Xơ cứng từng mảng rải rác (Mutliple Sclerosis)

Các triệu chứng của bệnh xơ cứng từng mảng rải rác - làm ảnh hưởng đến não và dây cột sống -bao gồm trạng thái liệt tạm thời, bị hoa mắt (nhìn một thành hai) và run rẩy. Bệnh xơ cứng từng mảng rải rác ảnh hưởng đối với nữ giới nhiều gâp hai lần so với nam giới và thường thây rõ o độ tuổi dưới 40, nhưng các triệu chứng của bệnh này đôi khi có thể bị nhầm là triệu chứng của bệnh đột quỵ.

>> Các triệu chứng về thể chất có thể xuất hiện trong một cơn đột quỵ

Động kinh (Epilepsy)

Một cơn động kinh (hiện tượng đốt cháy bất bình thường và nhanh các tế bào thần kinh trong vỏ não) có thể bị hiểu lầm là cơn đột quỵ. Một cơn động kinh nghiêm trọng có thể khiến người bệnh bị bại liệt tạm thời từ vài giờ cho đến vài ngày.
Tẩn thương đâu

Một cú va mạnh vào đầu có thể làm phình não, giông như hiện tượng đột quỵ do xuất huyết não gây ra. Cho dù không xảy ra phình não, sự va chạm bất ngờ của não vào xương sọ cũng có thể làm các tế bào não bị kích thích quá mức và phát ra một loạt thông điệp bâ't thường và ngoài mong muốn giống như trong hường hợp động kinh.
Phần III

Tìm hiểu các yếu tố gây ra chứng đột quỵ

* Tôn thương đông mạch: 

bất kỳ nguyên nhân gây ra bệnh động mạch nào đều có thê trỏ thành nguyên nhân gây ra đột quỵ

Xơ vữa động mạch: tắc nghẽn mạch máu do xơ cứng động mạch.

Biến chứng mạch máu nhổ nội sọ: u động mạch, dị dạng động tĩnh mạch.



Biến chứng do viêm động mạch toàn thân ảnh hưởng động mạch não: viêm động mạch lớn có tính đa phát, viêm ống dẫn do tắc nghẽn mạch máu, viêm động mạch do khối u, viêm động mạch tế bào khổng lồ, bệnh ban đỏ toàn thân...

Viêm động mạch do nhiễm trùng; bệnh do leptospira (bệnh Weil), bệnh giang mai, nấm và vi khuẩn tràng hạt hoặc viêm màng não có cương mủ.

Bệnh mạch máu não bẩm sinh: động tĩnh mạch dị dạng bẩm sinh, u động mạch bẩm sinh.

>> Nguyên nhân gây đột quỵ do máu bị tắc nghẽn

Chứng thoái hóa dạng tinh bột.

* Lưu biến học của máu khác thường: độ nhầy của máu tăng cao, máu đông đặc.

* Động lực  học của máu khác thường: huyết áp tháp, bệnh phóng xạ.

* Thành phẩn của máu khác thường: hồng cầu khác thường (bệnh tăng hồng cầu), tiểu cầu khác thường (độ tích tụ của tiểu cầu tăng cao, chứng tăng tiểu cầu), bạch cầu khác thường (bệnh máu trắng).

* Một số nhân tô' thứ phát: ung bướu (hoại tử ung bướu hoặc vỡ động mạch gây xuất huyết).

Những nhân tô'nguy hiểm của chứng đột quỵ

Cao huyết áp, bệnh tiểu đường, béo phì, hút thuốc nhiều, không vận động, uống thuốc tránh  thai, đột phát cơn thiếu máu cục bộ tạm thời, gia tộc có bệnh sử về đột quỵ, đau đầu một bên...

Yếu tố phát sinh chứng đột quỵ

Trên lâm sàng yêu tô' gây ra chứng đột quỵ rấtt nhiều, ví du

- Điều tiết tâm trạng không tốt: như nóng giận, kích động, lo âu quá độ, đau buồn, hoảng sợ, kinh ngạc, đặc biệt là những sự việc phát sinh một cách đột xuất.
- Khí hậu thay đổi.

- Ăn uống không điều độ (ăn uống vội vàng, dồn dập, nghiện rượu, nghiện thuốc...).

- Đột nhiên dùng quá sức (nín thở lấy hơi hoặc làm việc quá sức).

- Uống thuốc không đúng (nếu uống thuốc hạ huyết áp không đúng sẽ dẫn đến huyết áp không hạ hoặc hạ quá thấp).

Vì vậy, nên có biện pháp hữu hiệu, cố gắng ngăn ngừa hoặc loại trừ những nhân tô" nguy hiểm này, điều đó rất có lợi cho việc phòng ngừa chứng đột quỵ.